समाजशास्त्र के हो ?

समाजशास्त्र के हो भनेर व्याख्या गर्नुभन्दा पहिले यो सम्बन्धि के कस्ता धारणाहरु छन् आम मानिसहरुमा भन्ने कुरा बुज्नु जरुरि छ। अरु बिज्ञानहरु जस्तै धेरै मानिसहरुले समाजशास्त्रलाई गलत तरिकाले बुझ्ने गरेका छन्। यस बिषयलाई धेरै जसो मानिसहरुको राम्रो संग बुझ्न सकिरहेका छैनन्। धेरै जसोले ठिक तर होलसेलमा व्याख्या गर्ने गरेका छन्।

समाजशास्त्र भनेको मानिसको बारेमा अध्यन गर्ने बिज्ञान हो भनेर धेरैले भन्छन अनि कतिले त यो गरिब दुखिहरुलाई सहयोग गर्ने विभिन्न कार्यक्रमहरुको बारेमा अध्यन गर्ने बिषय हो भन्छन। तर आम मानिसहरुले सोच्ने गरेजस्तो मात्र होइन समाजशास्त्र। यो एकदमै बृहत सामाजिक बिज्ञान हो।


"समाजशास्त्र" शब्दको पहिलो पटक प्रयोग गर्ने ब्याक्ति फ्रेन्च नागरिक अगस्ट कम्ट (Auguste Comte) हुन्। उहाँको जन्म सन् १७९८ मा भएको थियो भने मृत्यु सन् १८५७ मा भएको थियो। अगस्ट कम्ट (Auguste Comte) ले पहिलो पटक प्रयोग गरेका यो शब्द २ ओटा शब्दहरुको संयोजन बाट बनेको छ। यो शब्द बन्नको लागि प्रयोग भएका ती २ शब्दहरु मध्ये पहिलो ल्याटिन शब्द "सोसियस" (Socius) हो जसको अर्थ हुन्छ समाज, संगठन, एकरुपता, मित्रता आदि। अनि दोश्रो ग्रीक शब्द "लोगस" (logos) हो जसको अर्थ हुन्छ कुनै कुराको बारेमा बोल्नु अथवा कुरा गर्नु। तर साधारणतया यो "लोगस" (logos) भन्ने शब्दको अर्थ अध्यन वा बिज्ञान भनेर बुझिन्छ। यसरी हेर्दा समाजशास्त्र को शाब्दिक अर्थ समाजको बारेमा कुरा गर्नु, समाजको बारेमा बोल्नु भन्ने हुन आउँछ। एकदमै साधारण तरिकाले समाजशास्त्रको परिभाषा दिनुपर्दा यो समाज र संस्कृतिको अध्यन हो।

Read More